Ara dinlenme konusu 4857 sayılı İş Kanunu’nun 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Bu madde aşağıdaki şekildedir:
“Ara dinlenmesi
Madde 68 – Günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanmak suretiyle işçilere;
a) Dört saat veya daha kısa süreli işlerde onbeş dakika,
b) Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat,
c) Yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat,
ara dinlenmesi verilir.
Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir.
Ancak bu süreler, iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmeler ile aralı olarak kullandırılabilir.
Dinlenmeler bir işyerinde işçilere aynı veya değişik saatlerde kullandırılabilir.
Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.”
Anılan hükümde ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre;
- Dört saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az onbeş dakika,
- Dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) çalışmalar için en az yarım saat,
- Günlük yedi buçuk saati aşan çalışmalar bakımından ise en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir.
Uygulamada yedi buçuk saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanunu’nun 63 üncü maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi onbir saati aşamayacağından, 68 inci maddenin belirlediği yedi buçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok onbir saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde onbir saate kadar olan (on bir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saatten fazla çalışmalarda ise en az birbuçuk saat olarak verilmelidir. (Yargıtay 9. HD. 04.02.2021 T., 2020/2163 E., 2021/3581 K.)
Günlük 14 saatlik fiili çalışma süresi belirleyen uygulamalarda ise ara dinlenme süresi en az 2 saat olmalıdır.(Yargıtay 9. HD. 12.02.2018 T., 2017/8333 E., 2018/2386 K.; aynı yönde; Yargıtay 22. HD., 21.01.2019 T., 2017/19220 E., 2019/1429 K.)
Yargıtay bir kararında, dosya özelinde yaptığı değerlendirme sonucunda, 09:00 – 24:00 arasında (15 saat) çalışan davacının günlük 4 saat ara dinlenme kullandığının kabulü ile hesaplama yapılması gerektiğini belirtmiştir. Yargıtay 9. HD. 15.10.2025 Tarih, Esas No. 2025/5983 Karar No. 2025/7908 sayılı kararında;
“Fazla çalışmanın ispatı konusunda, dosya içerisinde işyerindeki çalışma düzenini gösterir işyeri kayıtları bulunmadığından davacının fazla çalışmalarının tanık beyanlarına göre kabulünde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ne var ki tüm dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler, davacının çalışma düzeni, yapılan işin niteliği, dosya kapsamında dinlenen tanıkların beyanları, insan takati ve hayatın olağan akışı hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının tüm çalışma döneminde 09.00-24.00 saatleri arasında çalıştığını ispatladığı ve günlük 4 saat ara dinlenme süresi kullandığı kabul edilmelidir.”denilmiştir.
Yargıtay somut olayın özelliğine göre farklı kararlar da vermektedir. Bir kararında, davacının tek güvenlik görevlisi olduğunu ve tanık beyanlarını dikkate alarak ara dinlenme kullanmadığını kabulü ile hesaplama yapılması gerektiğine karar vermiştir. Yargıtay 9. HD. Esas No. 2015/9517 Karar No. 2017/9381 sayılı kararında;
“Somut uyuşmazlıkta taraf tanıklarının beyanlarına göre, davacının tek güvenlik görevlisi olması sebebiyle özel olarak çay ve yemek molasının olmadığı, yemeğini işin başında yediği anlaşılmıştır. Davacının ara dinlenme süresinde de çalıştığı sabittir. Buna rağmen hükme esas bilirkişi raporunda çalışma saatleri hesaplanırken 11 saate kadar olan çalışmasından 1 saat, 11 saati aşan çalışmasından 1,5 saat ara dinlenme süresi düşülerek hesaplama yapılmıştır. Davacıya 1 ve 1,5 saat ara dinlenme verilmediği anlaşıldığından, hesaplamanın ara dinlenme düşülmeden yapılması gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.” denilmiştir.
Yukarıda arzedilen bilgiler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, dosyaya özgü farklı bir durum olmadığı takdirde, ara dinlenme sürelerinin aşağıdaki şekilde belirlenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır:
- 0 – 4 saat arasındaki çalışmalarda 15 dakika,
- 4,1 saat – 7,5 saat arasındaki çalışmalarda 30 dakika,
- 7,6 saat – 11 saat arasındaki çalışmalarda 1 saat,
- 11,1 saat – 13,9 saat arasındaki çalışmalarda 1,5 saat,
- 14 saat ve üzeri çalışmalarda 2 saat
Saygılarımla
Nahit Gürhan AYDIN
Avukat – İş Hukuku Bilirkişisi